SROI van welzijn: wat levert jouw evenement de samenleving écht op?

Toen ik nog directeur was bij Stichting de Baan, had ik een vergadering met de gemeente over de financiering van ons wijkgezondheidsproject. De ambtenaar tegenover me schoof een notitie over tafel. "Wij moeten bezuinigen. Jullie project is waardevol, maar we hebben cijfers nodig om het te verdedigen bij de raad."

Ik had de cijfers niet. Ik had verhalen van deelnemers, foto's van blije gezichten, een stapel handgeschreven evaluaties. Maar geen cijfers. Niet het soort cijfers dat een wethouder kan gebruiken om een begroting te verdedigen.

Uiteindelijk is dat project gestopt. Terwijl de maatschappelijke waarde overduidelijk was. Het probleem was niet dat de waarde er niet was. Het probleem was dat we haar niet konden kwantificeren.

In dit artikel laat ik zien hoe je dat wel doet. Met een methode die economen en sociale wetenschappers al jaren gebruiken, maar die in de welzijnspraktijk nog veel te weinig wordt toegepast: SROI.

Wat is SROI en waarom doet het ertoe?

SROI staat voor Social Return on Investment. Het is een methode om de maatschappelijke waarde van een activiteit uit te drukken in euro's. Het antwoord op de vraag: voor elke euro die we in dit evenement stoppen, hoeveel euro aan maatschappelijke waarde ontstaat er?

Uit onderzoek van economen en sociale wetenschappers blijkt dat preventief welzijnswerk een SROI oplevert van 1,5 tot 6 euro maatschappelijke waarde per geïnvesteerde euro. Die bandbreedte hangt af van de doelgroep, de intensiteit van de interventie en de methodiek van meting.

Dat klinkt misschien abstract, maar het wordt concreet als je bedenkt wat die euro's vertegenwoordigen: minder eenzaamheid, lagere zorgkosten, meer participatie, betere kwaliteit van leven. Zaken die de samenleving anders in de vorm van duurdere zorg of uitkeringen had moeten financieren.

De vier pijlers van maatschappelijke waarde

In de WMO rapportage werken we met vier pijlers: zelfredzaamheid, participatie, sociale samenhang en preventie. Het is niet toevallig dat dit precies de dimensies zijn waarin een goed welzijnsevenement waarde creëert.

1. Zelfredzaamheid

Een evenement dat mensen in staat stelt hun eigen netwerk te versterken, draagt bij aan zelfredzaamheid. De deelnemer die na een netwerkbijeenkomst een vrijwilliger vindt die wekelijks langs komt, bespaart de gemeente de kosten van een maatschappelijke ondersteuningsvoorziening. Gemiddeld scheelt dat enkele duizenden euro's per jaar per persoon.

2. Participatie

Mensen die meedoen aan activiteiten doen vaker vrijwilligerswerk, hebben meer sociale contacten en doen minder een beroep op voorzieningen. Uit CBS data blijkt dat 49 procent van de 15-plussers in Nederland jaarlijks minstens een keer vrijwilligerswerk doet. Evenementen zijn een belangrijke ingang om nieuwe mensen te bereiken die anders niet deelnemen.

3. Sociale samenhang

Een buurt waar mensen elkaar kennen, is veiliger, gezonder en prettiger om in te wonen. De waarde van sociale cohesie is moeilijk exact te kwantificeren, maar in de SROI methodiek wordt ze gewaardeerd op basis van vermeden kosten: minder overlastmeldingen, minder eenzaamheidsproblematiek, meer informele zorg.

4. Preventie

Dit is de krachtigste pijler en tegelijk de moeilijkste om te bewijzen. Het principe is simpel: een euro preventie bespaart meerdere euro's aan curatieve zorg. Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft herhaaldelijk aangetoond dat preventieve welzijnsinterventies een positief rendement hebben, maar de termijn waarop dat rendement zichtbaar wordt, is vaak langer dan één begrotingsjaar.

Hoe bereken je de SROI van een enkel evenement?

Je hoeft geen econoom te zijn om een eenvoudige SROI berekening te maken. Het gaat om drie stappen:

1. Bepaal de totale investering. Dit is alles wat het evenement kost: zaalhuur, catering, personeelskosten, materialen. Reken ook de inzet van vrijwilligers mee, gewaardeerd tegen het vrijwilligerstarief van 5,50 euro per uur.
2. Bepaal de belangrijkste uitkomsten. Wat is er concreet veranderd voor deelnemers? Nieuwe contacten? Meer kennis? Doorverwijzingen naar hulp? Minder eenzaamheid? Kies de twee of drie uitkomsten die het best meetbaar zijn.
3. Waardeer de uitkomsten in euro's. Gebruik hierbij bestaande kengetallen. De Rijksoverheid publiceert kentallen voor maatschappelijke kosten-batenanalyses. Een vermeden uur professionele zorg is bijvoorbeeld 65 euro waard. Een vermeden crisismelding 1.500 euro.

Een voorbeeld uit de praktijk. Stel je organiseert een netwerkbijeenkomst voor tachtig wijkbewoners. De totale kosten bedragen 4.000 euro (inclusief uren van betaalde krachten). Uit de enquête na afloop blijkt dat twaalf deelnemers een nieuw duurzaam contact hebben opgedaan dat hun dagelijkse welzijn verbetert. Op basis van de kentallen van het SCP is een dergelijke verbetering van sociaal welzijn 1.200 euro per persoon per jaar waard. De totale maatschappelijke waarde: 12 x 1.200 = 14.400 euro. De SROI is 14.400 / 4.000 = 3,6. Oftewel elke geïnvesteerde euro levert 3,60 euro aan maatschappelijke waarde op.

SROI in je subsidieaanvraag

Met een SROI berekening in je subsidieaanvraag laat je niet alleen zien wat je doet, maar ook wat het oplevert. Dat is het verschil tussen een aanvraag die wordt gezien als kostenpost en een aanvraag die wordt gezien als investering.

In Bijeen.app is de SROI berekening ingebouwd in de impactmodule. Tijdens het evenement verzamelt het systeem de data die nodig is voor de berekening. Na afloop genereert het een rapport waarin de maatschappelijke waarde van het evenement inzichtelijk wordt gemaakt. Dat rapport kun je direct gebruiken voor je subsidieverantwoording.

Klaar om de waarde van je werk zichtbaar te maken?

Genereer een gratis WMO impactrapport via Bijeen.app/gratis-impactrapport en zie binnen dertig minuten wat je volgende evenement oplevert. ANBI organisaties en WMO gefinancierde instellingen ontvangen 15% Sociaal Tarief korting.

Voor het bredere gesprek over SROI methodiek en het opzetten van een duurzaam meetprogramma voor je organisatie: www.WeAreImpact.nl.

Veelgestelde vragen

Is SROI geschikt voor kleine organisaties met beperkte budgetten?

Ja. SROI is schaalbaar. Voor een kleine organisatie met één evenement van 500 euro kun je dezelfde driedelige methode gebruiken als voor een meerdaags congres van 50.000 euro. Het gaat om de verhouding tussen investering en maatschappelijke opbrengst, niet om absolute bedragen.

Hoe voorkom ik dat ik verzand in te ingewikkelde berekeningen?

Blijf bij de twee tot drie belangrijkste uitkomsten van je evenement. Je hoeft niet alles te kwantificeren. Kies de uitkomsten die direct aansluiten bij de doelen uit je subsidieaanvraag en die je eenvoudig kunt meten via check-in data of een korte enquête.

Wordt SROI geaccepteerd door gemeenten?

Steeds meer gemeenten vragen expliciet om een SROI of maatschappelijke kosten-batenanalyse bij subsidieaanvragen boven een bepaalde drempel. Het is een ontwikkeling die je als welzijnsorganisatie niet kunt negeren. Begin er nu mee, ook als je gemeente er nog niet om vraagt. Het geeft je een voorsprong bij de volgende subsidieronde.